08 czerwca Dlaczego dziewczęta z ADHD są często pomijane
U dziewcząt ADHD diagnozuje się znacznie rzadziej niż u chłopców i zwykle po latach, ponieważ częściej występuje u nich przewaga zaburzeń koncentracji uwagi, które są cichsze i łatwiejsze do przeoczenia niż zaburzenia koncentracji uwagi i nadpobudliwość, na które szkoły zazwyczaj zwracają uwagę.
W badaniach społecznościowych chłopcy są diagnozowani około dwa razy częściej niż dziewczęta, jednak coraz częściej badania pokazują, że ta różnica odzwierciedla niedostateczne rozpoznanie, a nie rzeczywistą różnicę w częstotliwości występowania tej choroby u dziewcząt. W rezultacie powstało pokolenie bystrych, zdolnych dziewcząt, które zmagają się w milczeniu, często do późnej dorosłości, zanim ktokolwiek pomyśli, żeby spojrzeć.
Dlaczego u dziewcząt nie obserwuje się ADHD?
U dziewcząt ADHD jest pomijane głównie dlatego, że schorzenie to po raz pierwszy zdefiniowano w kontekście zachowań nadpobudliwych chłopców, a instynkt rozpoznania tego schorzenia nadal jest przesunięty w tę stronę.
Dziewczęta częściej wykazują objawy zaburzeń koncentracji uwagi, które nie zakłócają przebiegu lekcji, dlatego rodzice, nauczyciele, a nawet lekarze rzadziej je rozpoznają lub kierują dziewczynkę na badania.
Problem pogłębia kilka czynników. Przez większość ubiegłego stulecia do klinik kierowano głównie nadpobudliwych chłopców, a najwcześniejsze kryteria diagnostyczne opierały się na tych danych. Stosunek chłopców do dziewcząt zgłaszających się do klinik spadł z około 25:1 do około 3:1 w miarę jak świadomość wzrasta, wśród ogółu społeczeństwa proporcje te oscylują w granicach 2:1.
Ta zmniejszająca się różnica sama w sobie dowodzi, że dziewczęta były pomijane. Błąd polegający na skierowaniu odgrywa również rolę: badania konsekwentnie wykazują, że rodzice, nauczyciele i specjaliści… bardziej prawdopodobne, że zauważą i skierują chłopców niż dziewczęta mające te same podstawowe trudności.
Dane CDC wskazują, że wskaźnik zdiagnozowanych przypadków wynosi około 13 procent dla chłopców i 6 procent dla dziewcząt. Do czasu uaktualnienia kryteriów wymóg, aby objawy pojawiły się przed siódmym rokiem życia, wykluczał wiele roztargnionych dziewcząt, których problemy ujawniły się dopiero wraz ze wzrostem wymagań szkolnych.
Czym ADHD różni się u dziewcząt i chłopców?
Podstawową różnicą jest kierunek. Chłopcy z ADHD mają tendencję do uzewnętrzniania swoich trudności poprzez widoczną nadpobudliwość i impulsywność, które zakłócają zajęcia i prowadzą do wczesnego skierowania na badania, podczas gdy dziewczęta częściej uwewnętrzniają swoje trudności jako nieuwagę, lęk i obwinianie się, które pozostają niezauważone.
Chłopiec, który nie potrafi usiedzieć w miejscu, odpowiada bez ładu i składu i przeszkadza w lekcji, jest trudny do zignorowania, więc zostaje szybko ukarany. Dziewczynka, która po cichu gubi się w instrukcjach, zasypia i zapomina o pracy domowej, chłonie trudności w sobie, a to jest interpretowane jako nieśmiałość, fantazjowanie lub niedbalstwo. Dziewczynki częściej otrzymują diagnozę z przewagą nieuwagi, podczas gdy chłopcy częściej otrzymują diagnozę z nadpobudliwością i impulsywnością.
Nie chodzi o to, że dziewczęta mają łagodniejszą wersję ADHD. To inna, znacznie mniej rozpoznawalna, postać tego samego schorzenia.
Pułapka maskowania: dlaczego bystre dziewczyny pozostają niezauważone
Wiele dziewcząt z ADHD maskuje swoje trudności, pracując znacznie ciężej niż ich rówieśnicy, aby dotrzymać im kroku, co ukrywa problem do momentu, aż ilość pracy przekroczy ich możliwości, często w szkole średniej lub w okresie poprzedzającym egzaminy państwowe.
Zdolna dziewczyna potrafi utrzymać wszystko w ryzach przez pierwsze lata nauki szkolnej dzięki czystemu wysiłkowi: sprawdzaniu wszystkiego podwójnie, przepisywaniu prac domowych, późnemu kładzeniu się spać, trzymaniu się rutyny. Naukowcy opisują ten rodzaj kompensacji i kamuflażu jako jeden z głównych powodów późnego diagnozowania choroby u dziewcząt.
Pułapka polega na tym, że maskowanie jest mylone z radzeniem sobie. Wydaje się, że sobie radzi, więc uważa się, że nie potrzebuje pomocy, nawet jeśli wysiłek po cichu ją wyczerpuje. Gdy wymagania rosną, wraz z większą liczbą przedmiotów, dłuższymi egzaminami i większą samodzielnością, strategia przestaje działać. To, co u nastolatki może wyglądać na nagły spadek formy, często okazuje się być latami niezdiagnozowanego ADHD, które w końcu ją dogania.
Jak wygląda ADHD u dziewcząt i na jakie objawy należy zwrócić uwagę
ADHD u dziewcząt objawia się raczej brakiem uwagi, dezorganizacją i wrażliwością emocjonalną niż jawną nadpobudliwością. Objawy są realne, ale ciche, dlatego tak często są błędnie interpretowane jako cechy osobowości, a nie jako rozpoznawalne, dające się leczyć zaburzenie.
Do typowych objawów ADHD u dziewcząt należą:
- Marzycielstwo, odpływanie myślami lub poczucie zagubienia we własnym świecie
- Trudności z rozpoczęciem, zorganizowaniem i ukończeniem pracy szkolnej
- Zapominanie i częste gubienie rzeczy
- Nieostrożne błędy pomimo oczywistych umiejętności
- Problem z wykonaniem instrukcji wieloetapowych
- Silne reakcje emocjonalne, wrażliwość na krytykę lub częste przytłoczenie
- Lęk, perfekcjonizm lub chęć zadowolenia innych
- Gadatliwość i przerywanie, ponieważ nadpobudliwość u dziewcząt jest często werbalna i społeczna
- Wyczerpanie psychiczne po dniu w szkole, który z zewnątrz wygląda zwyczajnie
- Trudności w zarządzaniu czasem, terminami i przejściami
Każde dziecko od czasu do czasu doświadcza niektórych z tych objawów. Na ADHD wskazuje pewien schemat: objawy, które są uporczywe, pojawiają się w więcej niż jednym miejscu i powodują rosnącą przepaść między tym, jak bardzo dziewczynka się stara, a osiąganymi rezultatami.
Czy to ADHD czy lęk?
U dziewcząt ADHD i lęk są łatwo mylone i często występują razem. Lęk jest często pierwszym objawem, jaki zauważają dorośli, co może przyćmić ukryte ADHD i prowadzić do leczenia objawów, a nie przyczyn.
Lata zmagań z koncentracją, zapominaniem i pozostawaniem w tyle pomimo rzeczywistych wysiłków są naprawdę stresujące, a u wielu dziewcząt, oprócz niezdiagnozowanego ADHD, rozwija się lęk. Klinicyści nazywają to „diagnostycznym cieniem”: im bardziej widoczne niepokój lub obniżony nastrój zostaje rozpoznany, podczas gdy ADHD, które się za nim kryje, zostaje pominięte lub początkowo błędnie zdiagnozowane. Ocena ADHD ma na celu rozróżnienie tych dwóch zjawisk i stwierdzenie, czy oba występują, dzięki czemu wsparcie jest ukierunkowane na źródło problemu, a nie tylko na jego powierzchnię.
Ile kosztuje późna lub błędna diagnoza?
Późna lub błędna diagnoza kosztuje dziewczęta lata niepotrzebnych zmagań. U dziewcząt ADHD diagnozuje się średnio kilka lat później niż u chłopców, a u wielu z nich diagnoza nie jest stawiana aż do dorosłości, czasami dopiero po ocenie ich własnego dziecka.
Liczby są przerażające. Dziewczynki diagnozuje się średnio u około pięć lat później niż chłopcy, a jedno duże badanie populacyjne wykazało, że w momencie diagnozy dziewczęta i kobiety były prawie cztery lata starsze od chłopców i mężczyzn.
Koszt nie ogranicza się jedynie do sfery akademickiej. Niepowodzenia rok po roku, pomimo realnych wysiłków, podkopują pewność siebie dziewczynki i budują jej wizerunek wokół przekonania, że jest leniwa, niedbała lub po prostu niewystarczająco inteligentna, co wcale nie jest prawdą. Nieleczone ADHD u dziewcząt wiąże się z wyższym wskaźnikiem lęku, depresji i niskiej samooceny. Nawet po diagnozie, dziewczęta historycznie rzadziej niż chłopcy otrzymywały leczenie.
Im szybciej zostanie zidentyfikowany jej nieuważny profil, tym szybciej dziewczyna będzie mogła uzyskać odpowiednie wsparcie i pomoc, a także tym szybciej zrozumie, że jej trudności mają imię i nie są osobistą wadą.
Kiedy należy rozważyć przeprowadzenie oceny ADHD u córki?
Należy rozważyć ocenę ADHD, gdy zdolna dziewczynka stale osiąga gorsze wyniki niż włożyła w naukę, ma problemy z koncentracją i organizacją lub odczuwa niepokój, mając jednocześnie trudności z nauką, zwłaszcza gdy wzorce te utrzymują się zarówno w domu, jak i w szkole.
W praktyce sygnałami, na które warto zwrócić uwagę, są: utrzymująca się różnica między zdolnościami a wynikami, wyczerpanie i przytłoczenie codziennymi obowiązkami, trudności z rozpoczynaniem i kończeniem zadań, niepokój ściśle związany z wymaganiami szkoły oraz zauważalne trudności w momencie przejściowym, takim jak rozpoczęcie nauki w szkole średniej lub w okresie egzaminacyjnym.
Ponieważ dziewczęta są dziećmi, które najrzadziej są kierowane przez szkołę, decyzja często spada na rodzica, który po prostu czuje, że coś jest nie tak. Ocena ADHD skupia się konkretnie na cichym, nieuważnym profilu, opiera się na standardowych informacjach od rodziców i nauczycieli oraz obejmuje obiektywne pomiary, takie jak test ciągłej wydajności MOXO, dzięki czemu diagnoza opiera się na dowodach, a nie na tym, czy dana dziewczyna pasuje do głośniejszego, bardziej znanego obrazu ADHD.
W Global Education Testing nasi psychologowie edukacyjni oceniają uczniów na całym świecie pod kątem właśnie tego profilu. Jeśli rozpoznajesz swoją córkę w tym artykule, poproś o zestaw informacyjny i cennik aby zrozumieć, na czym polega ocena i w jaki sposób diagnoza może otworzyć drogę do uzyskania wsparcia.
Alexander Bentley-Sutherland jest dyrektorem generalnym Global Education Testing, wiodącego dostawcy testów rozwijających umiejętności uczenia się, dostosowanych specjalnie do potrzeb społeczności szkół międzynarodowych i prywatnych na całym świecie.